تبلیغات
لاله های بهشتی - عملیات فتح المبین
امروز:
امام حسین (ع) میفرماید :

محل تبلیغات شما

اشاره:

جنگ ایران و عراق از نظر روند تحولات و وقایع مهمی كه در دوره زمانی مشخص بروز یافته به چند مقطع تقسیم می‌شود. مقطع نخست، دوره زمینه سازی عراق برای جنگ است؛ مقطع دوم دوره پیشروی های عراق در خاك ایران و سپس زمین‌گیر شدن آن است كه حدود یك سال از جنگ را شامل می‌شود؛ مقطع سوم دوره آزادسازی نام گرفته كه در آن نیروهای انقلابی و مردمی با همكاری ارتش چند عملیات بزرگ و موفق را طرح‌ریزی و اجرا كردند كه در نتیجه آنها، ارتش عراق به عقب رانده شد و زمین‌های اشغالی از تصرف دشمن بیرون آمد. این مقطع نیز یك سال طول كشید و یكی از درخشان‌ترین مقاطع جنگ محسوب می‌شود.


در این مقطع نوعی اجماع ملی بین طبقات و اقشار جامعه، جریان‌ها و نخبگان سیاسی ونظامی برای بیرون كردن دشمن و آزادسازی مناطق اشغالی به وجود آمد؛ و تمام توان كشور برای رسیدن به هدف مزبور بسیج شد. یكی از درخشان‌ترین عملیاتهای انجام شده در مقطع آزادسازی،نبرد فتح‌المبین است كه از آغاز تا پایان یك هفته به طول انجامید همراه با دستاوردها و نتایج فراوان و چشمگیر، كه موقعیت برتر سیاسی را نیز برای جمهوری اسلامی در پی داشت.


به گزارش سرویس فرهنگ وحماسه خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)،مقاله حاضر به بیان بخشی از ویژگی‌های این عملیات و مشكلات دشمن در آن می‌پردازد.


در آستانه عملیات:

در آستانه عملیات فتح‌المبین، روند تحولات سیاسی كشور رو به بهبود نهاد و كاملا با اوضاع عملیات ثامن‌الائمه (ع) تفاوت داشت؛ منافقین در اثر ضربات پی در پی، بدنه و بخشی از كادر مركزی خود را از دست داده و سایر گروه‌های ضدانقلاب نیز كه تلاش همه جانبه‌ای را برای در دست گرفتن قدرت آغاز كرده بودند، عملا از پای درآمدند. روند تحولات نظامی نیز با توجه به وضعیت رو به اضمحلال دشمن پس از عملیات طریق‌القدس و شكست در تنگه چزابه، به سود ایران تغییر كرده بود. عراقی‌ها با نگرانی از روند موجود، پیشنهاد مخفیانه‌ای برای پایان جنگ ارائه كردند.


تقاضای برقراری صلح (!) كه رژیم بعث از مدت‌ها قبل برای نجات خود ابراز كرده بود، با شروع عملیات فتح‌المبین و بروز آثار پیروزی رزمندگان، مجددا مطرح شد، متعاقب آن، برای نجات صدام و توقف جنگ، تلاش‌های وسیعی از سوی كمیته منتخب كنفرانس كشورهای غیرمتعهد، كمیته حسن نیت كنفرانس اسلامی، كمیته كنفرانس اسلامی جهان اسلام و نیز تنی چند از شخصیت‌های سیاسی – مذهبی جهان اسلام صورت گرفت.


نكته‌هایی درباره عملیات:

طراحی عملیات فتح‌المبین از جمله ابتكارات و نوآوری‌های رزمندگان در این مقطع محسوب می‌شود. در طراحی این عملیات، عوامل متعددی دخالت داشتند. چگونگی آرایش و گسترش دشمن در منطقه عمده‌ترین شاخص تعیین كننده بود. ارتش عراق به هنگام ورود به خاك ایران به دلیل دست نیافتن به اهداف از پیش تعیین شده، به اجبار خطوط پدافندی نامناسبی داشت،طوری كه خطوط یاد شده ضمن جناح دادن به نیروهای اسلام عقبه یگانها را نیز در دسترس رزمندگان قرار می‌داد. بر این اساس طراحان عملیات ضمن بهره‌گیری از نقاط ضعف دشمن، عمده فلشهای اصلی عملیات را بر جناح‌های خطوط دشمن ترسیم كردند و دستیابی به عقبه آنان را به عنوان هدف برگزیدند. توجه به این امر موجب شد تا در نخستین مراحل عملیات به دلیل سقوط تعدادی از عقبه یگانها، جبهه دشمن متزلزل شود و در نتیجه، رزمندگان اسلام با سرعت بیشتر به اهداف خود دست یابند.


اجرای پی در پی مراحل عملیات از دیگر ویژگی‌های این عملیات بود؛ هرگونه تاخیر در اجرای مرحله دوم می‌توانست علاوه بر از دست دادن نتایج و دستاوردهای مرحله اول، عملیات را ناكام بگذارد، اما اجرای مرحله دوم عملیات و تصرف تنگه رقابیه، منجر به تزلزل و فروپاشی نیروهای دشمن و در نتیجه، فرار آنها به علت ترس از اسارت و انهدام شد.


مهندسی:

واحدهای مهندسی جهادسازندگی، ارتش و سپاه به طور ادغامی وارد عمل شدند و جهاد سازندگی در این راستا از كارآیی بالایی برخوردار بود. فعالیتهای مهندسی در امر راه‌سازی، احداث خاكریز و مواضع پیش از عملیات آغاز شد و نقش بسزایی در پیشبرد اهداف رزمندگان ایفا كرد.


برای نمونه، كار سخت و دشوار واحدهای مهندسی در محور میشداغ كه به رغم كمبودهای زیاد، با تلاش شبانه‌روزی به مدت یك ماه صورت گرفت، به شكافته شدن تنگه ذلیجان و احداث جاده برای عبور رزمندگان در این منطقه منجر شد.


سازمان رزم سپاه:

سپاه پاسداران كه مسوؤلیت فرماندهی و هدایت بسیج را نیز بر عهده داشت، به مرور زمان و متناسب با نیازهای جبهه، سازمان خود را از نظر كمی و كیفی گسترش داد. سیستم اداره جنگ مردمی در عملیاتهای ثامن‌الائمه و طریق‌القدس به صورت ابتدایی شكل گرفت و در عملیات فتح‌المبین، با تغییرات عمده‌ای گسترش یافت. در این عملیات سپاه به طور چشم‌گیری سازمان خود را گسترش داد به گونه‌ای كه 12 تیپ را آماده و به میدان وارد كرد در حالی كه در عملیات طریق‌القدس تنها چهار تیپ وارد عمل شده بودند. همچنین در این عملیات سپاه، برای نخستین بار، فرماندهی مشترك از بالاترین رده فرماندهی تا پایین‌ترین واحدهای رزمی به كار گرفته شد. ادغام نیروها از رزمندگان تا رده فرماندهان و تشكیل قرارگاه‌های مشترك در وضع مطلوبی به اجرا درآمد. كامل كردن نقاط قوت و ضعف نیروها از سوی یكدیگر نكته مهم در این ادغام بود.


حضور مردم:

همچنین، در این عملیات، مردم به طور بی‌سابقه و گسترده‌ای حضور یافتند و معنویت عمیقی بر جبهه‌ها حاكم بود. حضور غیرقابل انتظار نیروهای بسیجی را باید یكی از دلایل گسترش كیفی و كمی نیروهای رزم سپاه در این عملیات دانست.


بیمارستان صحرایی:

در این عملیات، برای نخستین بار در جریان جنگ تحمیلی، بیمارستان صحرایی مجهز به اطاق عمل در این عملیات به كار گرفته شد و بدین ترتیب با اقدامات و پیگیری‌های اولیه در این بیمارستانها مجروحان زیادی از خطر مرگ نجات یافتند.


مشكلات دشمن:

نیروهای دشمن پس از یك سال و اندی استقرار در مواضع دفاعی، در برابر تحقق «استراتژی بزرگ نظامی جمهوری اسلامی» كه در مناطق مختلف به مرحله اجرا گذارده می‌شد، «سازمان و كنترل فرماندهی» خود را از دست دادند، در نتیجه، علی‌رغم داشتن نیرو، تجهیزات و امكانات مناسب در مناطق مختلف عملیاتی، به علت استیصال روحی قادر به بهره‌گیری از استعداد موجود خود نبودند. در این میان، ضعف روحی و درماندگی نیروهای دشمن به گونه‌ای افزایش یافته بود كه آنها حتی در مواقع پاتك، بلافاصله پس از مواجهه با عكس‌العمل رزمندگان اسلام، به فرار و عقب‌نشینی و یا تسلیم مبادرت می‌كردند.


از مشكلات دیگر دشمن در این مرحله از جنگ، نداشتن نیروی احتیاط بود. دشمن به خاطر انتخاب اهداف وسیع و نیز تعیین ماموریت برای كلیه یگان‌های خود، پس از ناكامی و شكست، می‌بایست تمامی توان و استعداد خود را در مواضع پدافندی به صورت ناكافی گسترش دهد. این امر، موجب گردید كه دشمن، فاقد نیروی احتیاط كارآمده بوده و در مواقع ضروری عكس‌العمل مناسبی را در برابر حملات رزمندگان اسلام از خود بروز ندهد.


سازمان رزم دشمن، متعاقب سلسله عملیات رزمندگان اسلام، از هم گسیخت، تا آنجا كه در عملیات ثامن‌الائمه، لشكر 3 زرهی و یگان‌های تحت امر آن، كه پس از اشغال خرمشهر و محاصره آبادان، در منطقه استقرار داشتند، در معرض تهاجم و انهدام قرار گرفتند. در عملیات طریق‌القدس، باقی مانده لشكر 9 زرهی از بین رفت و همچنین، تیپ 26 زرهی وچندین یگان دیگر، منهدم شدند. در عملیات فتح‌المبین، علاوه بر لشكرهای 10 زرهی و 1 مكانیزه، نیروهای موجود در منطقه، به همراه سایر نیروهایی كه دشمن از سایر مناطق جمع كرده و به منطقه اعزام نموده بود، منهدم شدند. در مجموع، تا قبل از عملیات بیت‌المقدس، انهدام وسیعی از نیروها و تجهیزات دشمن صورت گرفت و تعداد بسیاری از نیروهایش اسیر شدند و امكانات زیادی به غنیمت گرفته شد.


در سندی كه در این عملیات از دشمن به دست آمده درباره شیوه رزم نیروهای خودی به نكات مهمی اشاره شده است. در قسمتی از این سند، كه به لشكر 5 مكانیزه مربوط است و امضای سرتیپ ماهر عبدالرشید در زیر آن می‌باشد. آمده است:

«روش جنگ دشمن (ایرانی) در آخرین نبردش در منطقه استحفاظی سپاه 4 (شوش و دزفول) ویژگی‌های زیر را داشت:

1-نیروهای پیاده دشمن (ایرانی)، چه از نظر اعتماد و چه از نظر كثرت نیروها ركن اساسی عملیات بودند و دشمن پس از اطمینان از پیروزی محدود، نیروی زرهی خود را وارد عمل كرد.

2-دشمن با نیروی اصلی خود به دو جناح نیروهای ما هجوم آورد و جبهه را با نیروی كمتری تامین كرد.

3-دشمن در حملات خود، به هجوم شبانه و نخستین ساعت‌های شب تكیه داشت.

4-هدف دشمن در عملیات هجومی، رسیدن به قرارگاه یگانها و ستادها و مواضع توپخانه بود تا بدین ترتیب، تشكیلات فرماندهی و مراكز پشتیبانی آتش را فلج كند.

5-دشمن همچون گذشته با اجرای آتش تهیه، به حمله اقدام نمی‌كند، بلكه از آتش سنگین توپخانه و موثر خود در عملیات استفاده می‌كند.

6-نیرو‌های هوایی و هوانیروز دشمن هنوز موفق نشده‌اند به برتری هوایی نسبت به نیروهای خودی دست یابند، اما در این عملیات، فعالیت بیشتری از خود نشان داده‌اند.

بازتاب عملیات فتح المبین در رسانه های خارجی


پس از ناكامی صدام در جلوگیری از عملیّات فتح‌المبین، یك روز مانده به شروع این عملیّات، صدام حسین طی نامه‌ای به احمد سكوتره (رئیس كنفرانس اسلامی) كه تلاش‌هایی برای صلح انجام داده بود، شرط سوم ایران یعنی معرفی متجاوز را می‌پذیرد، اما فرماندهان نظامی و رزمندگان اسلام بدون توجه به این تثبیت صدام، لحظه‌ای در اجرای این عملیّات تأمل نكرده و در هر منطقه از سرزمین‌های تحت اشغال عراق دست به عملیّات كوبنده و قاطع می‌زنند. عراق برای جلوگیری از اثرات تبلیغات حمله و فتوحات آن آمار تلفات ایران هزاران كشته اعلام می‌كند و تلفات و خسارات وارده به ارتش عراق را بسیار ناچیز می‌خواند.

رادیو بغداد طی اخبار و تفسیرهای گوناگون اعلام می‌كند كه نیروهای ایران در تحركات اخیر خود، به دفاع مستحكم عراق برخورد نموده و با دادن تلفات سنگین راه فرار را در پیش گرفته‌اند... و اضافه می‌كند كه در این نبرد قهرمانانه تنها هفت سرباز عراقی كشته شده‌اند.
این ادعا زمانی اعلام می‌شود كه 650 كیلومتر مربع از خاك ایران آزاد و 6000 نفر از ارتش عراق اسیر و نزدیك به 10000 نفر كشته و زخمی شده‌اند ( تا پایان مرحله دوم عملیّات).

رادیو بغداد در ادامه اخبار سراسر كذب خود، بازهم به پخش اخبار دروغ پرداخته و می‌گوید:

«منطقه عملیّاتی مملو از اجساد و ادوات زرهی ایرانیان است و آنها با دادن تلفات و اسیر فراوان راه فرار را در پیش گرفته‌اند، ما این بار تلفات خود را تا پایان مرحله دوم، ده نفر اعلام می‌كند».
این در حالی است كه نیروهای بعث در بسیاری مواضع خود عقب‌نشینی كرده و با فرار تاریخی آنها، مقدمة مرحلة سوم فراهم شده است.
زمانی كه مرحله سوم با موفقیت بی‌نظیر اجرا می‌شود و قریب 25000 نفر كشته و زخمی و 15000 نفر اسیر می‌شوند و رزمندگان اسلام در نزدیكی مرزهای بین‌المللی مستقر می‌شوند، رادیو بغداد با شوق و هیجان فراوان اعلام می‌كند كه نیروهای ایرانی همچنان در حال عقب‌نشینی‌اند و سربازان قدرتمند عراق با اقتدار كامل در حال پیشروی به سوی دزفول و شوش هستند.
در این میان آژانس‌های خبری و رسانه‌های گروهی غرب اخبار را به نقل از اعلامیه‌های نظامی عراق و آب و تاب نقل می‌كنند.

رادیو امریكا:

این رادیو در روز چهارم فروردین 1361 به نقل از روزنامه نیویورك تایمز و به گفته تحلیل‌گران آمریكایی می‌گوید:
«حمله بزرگی كه نیروهای ارتش ایران علیه واحدهای عراقی در منطقه دزفول آغاز كردند، شربه‌ای كاری به افراد لشكر زرهی عراق كه به جبهه نبرد منتقل شده‌ بودند، فرود آورد. تحلیل‌گران این حمله را از نظر لجستیكی درخور توجه دانسته‌اند، اما حاضر نشدند ادعای ایران را در مورد پیروزی قبول كنند.»

رادیو عمان:

«عراق اعلام كرد كه نیروهایش طی نبردهای 24 ساعت گذشته در جبهه‌های نبرد هشتاد و یك نفر از نیروهای ایرانی را به قتل رسانده‌اند.
خبرگزاری عراق امروز به نقل از یك اطلاعیه نظامی گزارش داد كه در منطقه اهواز 62 نفر از نیروهای ایران كشته شده‌اند فرماندهی كل نیروهای مسلح عراق دیشب اعلام كرده بود كه نیروهای این كشور در جبهه‌های شوش و دزفول در استان خوزستان ایران 12 تیپ نظامی ایران را متلاشی كرده و تعداد زیادی را به اسارت خود درآورده‌اند.» (4/1/61)

رادیو رأس‌الخیمه:

«خبرگزاری عراق به نقل از گزارشگر خود در میدان‌های نبرد، گزارش داد كه نیروهای عراقی در نخستین ساعات بامدار این روز، حمله گسترده و بزرگی را برای مقابله با نیروهای ایران كه در منطقه شوش و دزفول، نیروهای عراق را مورد تهاجم قرار دادند، شروع كرده‌اند. این خبرگزاری می‌افزاید: لشكر 77 ایران به طور كامل نابود شده است.» (4/1/61)

رادیو بی.بی.سی:

« یك سخنگوی ارتش عراق اخبار مربوط به پیروزی‌های اخیر ایران را در جبهه‌های جنگ بی‌اساس توصیف كرد. وی گفت كه ایران از ابتدای جنگ تا به حال مدعی چنین پیروزی‌هایی بوده است؛ اما واحدهای نظامی عراق همچنان بر مواضع خود در داخل خاك ایران كاملاً مسلط هستند.»
بدنبال اطلاعیه‌های نظامی سراسر كذب عراق، كشورهای حوزه خلیج فارس فقط اخبار واصله از شورای فرماندهی بعث را پخش كرده و از پخش پیروزی‌های ایران خودداری می‌كنند، اما صدام طی پیام‌هایی به سمینار اسلامی در سریلانكا اعلام می‌كند كه عراق هیچ چشمداشتی به خاك ایران نداشته و طالب صلح است.
این تصمیم و پیام صدام برای بسیاری از خبرگزاری‌ها روشن می‌كند كه قدرت انهدام و گستردگی عملیّات تا چه حد بوده است و چرا سردار قادسیه به موضع انفعال افتاده است.
به دنبال اظهارات صدام، خبرگزاری‌ها بشدت تحت تأثیر پیروزی‌های رزمندكان اسلام در عملیّات فتح‌المبین قرار گرفته، بناچار گوشه‌هایی از این پیروزی بزرگ را بازگو می‌كنند.

رادیو بی.بی.سی:

«كارشناسان امور اطلاعاتی در غرب اظهار می‌دارند اكنون روشن شده است كه ایران تا حدودی در جنگ‌های اخیر با عراق موفق بوده است. با این حال عقیده بر آن است كه موفقیت ایران قاطع نبوده است.» (19/1/61)

رادیو لندن: «در حالی كه پرزیدنت صدام حسین (رئیس جمهور عراق)، در مصاحبه‌ای كه با یك روزنامه فرانسوی، پیروزی ایزان در عقب راندن عراقی‌ها را انكار كرده است، طبق گزارش افرادی كه در این روز از صحنه جنگ عراق با ایران بازدید كرده‌اند، نیروهای ایران آخرین حمله خود را علیه عراقی‌ها در منطقه شوش از ایالت خوزستان انجام داده‌اند و سپاه چهارم عراق را منهدم ساخته‌اند».

همین رادیو ادامه می‌دهد:

«خبرنگارانی كه در ایران به دیدار از جبهه‌های جنگ رفته‌اند، تأییر می‌كنند كه نیروهای عراقی در نبرد عظیمی در اطراف دزفول تلفات شدیدی را متحمل شده‌اند و ضایعات بسیاری بر تجهیزات آنان وارد آمده است.
خبرنگاران می‌گویند كه هر دو طرف از آغاز جنگ تاكنون درباره پیروزی‌های خود مبالغه كرده‌اند، اما این روشن است كه نیروهای ایران به موفقیت دست یافته‌اند.» (12/1/61)

رادیو آمریكا:

«به گزارش روزنامه واشنگتن پست، صدام حسین اعلام كرد كه نیروهای عراق از مواضعی كه بیش از یك سال در داخل خاك ایران در تصرف نیروهای عراقی بوده است، عقب‌نشینی كرده‌اند.»
سردار قادسیه كه همیشه در اطلاعیه‌های نظامی خود دم از پیروزی می‌زد این بار به شكست خود اعتراف كرده و بناچار برای كاستن از فشار تبلیغات، به هذیان‌گویی افتاده و دوباره دم از پیروزی می‌زند.

روزنامه واشنگتنن پست در این باره می‌گوید:

«صدام حسین (رئیس جمهور عراق) عقب‌نشینی ارتشش را در جنگ خلیج فارس رد كرده و مدعی پیروزی شده است. وی خطاب به گروهی از خبرنگاران فرانسوی در بغداد گرفت: در آنچه در جنگ به دست آمده نه تنها پیروزی برای عراق، بلكه برای انسانیت بوده است. (البته این ادعا كارگر نیفتاده و پیروزی فتح‌المبین همه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.» (11/1/61)

مطبوعات انگلیس:

روزنامه تایمز مالی ضمن گزارشی در مورد دستور عقب‌نشینی به نیروهای بعث عراق اقرار می‌كند كه صدام به گونه‌ای تحقیرآمیز ناگزیر به عقب‌نشینی شده است و این در حالی است كه بطور همه‌جانبه پیروزی‌های ایران مورد تأییر قرار گرفته است. سپاه چهارم كه اینكه فرماندهی ارتش عراق به عقب رانده شدن آن اعتراف دارد، تصور می‌رود بیشتر صدمات را در اثر حمله ایران متحمل شده باشد.

روزنامه دیلی تلگراف:

این روزنامه از قول خبرنگاران خود در بغداد اعتراف می‌كند كه دستور عقب‌نشینی از سوی صدام، دیپلمات‌های خارجی را در بغداد متوجه ساخته، زیرا تاكنون تمام اعلامیه‌های نظامی رژیم عراق صحبت از پیروزی‌های مداوم ارتش صدام را داشته است. مقامات اطلاعاتی و رسمی آمریكایی تأیید كردند كه حداقل 20000 سرباز عراقی در حمله‌های ‌اخیر ایران بشدت تار و مار شده‌اند و...

 

پیام حضرت امام(ره)


امام خمینی،‌فرمانده كل قوا، كه با اهتمام خاص به حوادث جنگ عنایت دارند، عملیّات را از طریق فرماندهان عالی جنگ تعقیب و هدایت می‌نمایند. در یكی از شب‌های عملیّاتی پیامی توسط فرمانده كل سپاه، برای زرمندگان مستقر در منطقه عملیّاتی فتح‌المبین ارسال نموده و برای آنان دعا و آرزوی موفقیت می‌كنند. رزمندگان اسلام با دریافت پیام امام، جانی دوباره گرفته و با روحیه‌ای عالی به دشمن متجاوز حمله می‌كنند.

«قلم قاصر است كه احساسات خویش را ابراز كنم... رحمت واسعه خداوند بر آن مادران و پدرانی كه شما شجاعان نبرد در میدان كارزار و مجاهدان با نفس در شب‌های نورانی را در دامن پاكشان تربیت نمودند. مژده باد بر شما جوانان برومند، در تحصیل رضای پروردگار كه از بالاترین سنگرهای روحانی و معنوی است. شما در دو سنگر روحانی و جسمانی، ظاهری و باطنی پیروزید.

مبارك باد بر بقیه‌الله (ارواحنا له الفداء) وجود چنین رزمندگان ارزشمند و مجهدان فی سبیل‌الله كه آبروی اسلام را حفظ و ملت ایران را روسفید و مجاهدان راه خدا را سرافراز نمودید. ملت بزرگ ایران و فرزندان اسلام به شما سلحشوران افتخار می‌كنند.

فرین بر شما كه میهن خود را بر بال فرشتگان نشاندید و در میان ملل جهان سرافراز نمودید. مبارك باد بر ملت، چنین جوانان رزمنده‌ای و بر شما چنین ملت قدردانی كه به مجرد فتح و پیروزی توسط رزمندگان به دعا و شادی برخاستید. اینجانب دور دست و بازوی قدرتمند شما را كه دست خداوند بالای آن است، می‌بوسم و به این بوسه افتخار می‌كنم... یا لیتنی كنت معكم فافوز فوزاً عظیماً.»

روح الله الموسوی الخمینی



تاریخ : پنجشنبه 26 مرداد 1391 | 03:39 ب.ظ | نویسنده : علی اشراقی

ادامه مطلب



تمامی حقوق مطالب، برای وب سایت لاله های بهشتی محفوظ است.
ترجمه قالب : مهدی اسکین